Wanneer gaat de klok vooruit?

Op het exacte moment van de overgang verspringt de tijd van 01:59:59 naar 03:00:00 uur. Het uur tussen 02:00 en 03:00 bestaat in de nacht van de voorjaarsovergang simpelweg niet. Wie precies op 02:30 uur is geboren in Nederland of België, heeft een geboortetijd die op die specifieke datum niet bestaat — een charmante anomalie die op andere dagen van het jaar wel gewoon op de geboorteakte kan staan.

Voor de tijdzone betekent het dat we overgaan van CET (UTC+1) naar CEST (UTC+2). Het verschil met Greenwich groeit met een uur, het verschil met New York groeit van zes naar zeven uur (omdat de Verenigde Staten de zomertijd twee weken eerder ingaan). Tussen Amsterdam en Sydney verandert het verschil afhankelijk van het Australische seizoen — daar is het in maart juist najaar.

Smartphones en computers passen de tijd vanzelf aan via het besturingssysteem, zolang de tijdzone op "Amsterdam" of "Brussel" staat en niet handmatig is overschreven. Wat je doorgaans wel zelf moet doen: de wekker, de magnetron, de oven, de autoklok, de buitenklok in de tuin en de klok in de keuken. Een kort lijstje, maar je vergeet er altijd wel één — meestal de magnetron, die je vervolgens een half jaar lang scheef ziet staan.

De voorjaarsovergang gaat vooruit, de najaarsovergang gaat achteruit. Wie het verschil niet onthoudt, is in goed gezelschap: zelfs nieuwslezers verspreken zich er twee keer per jaar over. Het bekendste ezelsbruggetje is Engels: "spring forward, fall back" — in de lente vooruit, in de herfst terug. In het Nederlands bestaat de tegenhanger "lente vooruit, herfst achteruit". Wat ook helpt is de gedachte aan tuinmeubels: in het voorjaar zet je ze naar buiten (vooruit), in het najaar zet je ze weer naar binnen (achteruit).

Een ander geheugensteuntje gaat over slaap: in maart raak je een uur slaap kwijt, in oktober krijg je er een cadeau. Beide kloppen, maar voor het lichaam is de voorjaarsovergang meestal de zwaarste van de twee. Een uur eerder uit bed werkt voor veel mensen door tot ergens halverwege de week. De volledige uitleg van het ezelsbruggetje staat apart op de site.

De voorjaarsovergang is in 1996 in alle EU-lidstaten op één lijn gebracht en sindsdien nooit meer aangepast. Wel ligt er sinds 2019 een voorstel om de halfjaarlijkse klokverzetting helemaal af te schaffen, na een grote Europese burgerconsultatie waarin een ruime meerderheid daarvoor pleitte. Dat voorstel ligt vast in de Raad — Spanje en de zuidelijke landen willen permanente zomertijd, Duitsland en Scandinavië hebben een voorkeur voor permanente wintertijd. Zolang die patstelling duurt, blijft de richtlijn uit 1996 onverkort gelden.

Concreet wil dat zeggen: ook in 2027, 2028 en 2029 ga je de klok op de laatste zondag van maart vooruit zetten. Mocht het dossier ooit weer in beweging komen, dan zou een eventuele wetswijziging op zijn vroegst een paar jaar na het Raadsbesluit ingaan, om landen tijd te geven hun systemen aan te passen. Tot dan blijft de voorjaarsovergang een vast meubelstuk in de Europese kalender. De stand van het dossier blijft voorlopig onveranderd. Voor wie het wil terugzoeken: de geschiedenis van de zomertijd in Nederland gaat terug tot 1916, met een onderbreking tussen 1945 en 1977.