Wordt zomertijd afgeschaft?

Voor Nederland zijn twee scenario's denkbaar. Bij permanente zomertijd zou de zon in midwinter pas rond 9:48 uur opkomen. Kinderen zouden in december en januari in het pikkedonker naar school fietsen; de eerste werkuren spelen zich grotendeels af voor zonsopkomst. Daar staat tegenover dat het in de zomer pas na 22:30 uur donker wordt — een Spaanse zomeravond, maar dan in Utrecht.

Bij permanente wintertijd kantelt het beeld. De zon zou in juni rond 4:20 uur opkomen en rond 21:00 uur ondergaan. Wie 's ochtends om zes uur naar de bakker fietst kan dat in vol daglicht doen, maar de zomeravond is een uur korter dan we gewend zijn. Voor het bioritme zien de meeste chronobiologen die laatste optie als de natuurlijkere keuze: de standaardtijd zit dichter bij de zonsstand boven Centraal-Europa.

Welke kant Nederland zou kiezen is overigens niet zo zeker als vaak wordt aangenomen. In een Kamerdebat in 2019 sprak een meerderheid voorzichtig voorkeur uit voor permanente wintertijd, in lijn met het advies van de Gezondheidsraad. Maar definitieve uitspraken zijn er niet — omdat ze ook nooit meer hoefden, doordat de Raad het dossier liet liggen. De gezondheidseffecten van klokverzetting spelen in elk standpunt een rol.

De realistische verwachting voor de komende jaren is een voortzetting van het bestaande patroon. De klok zal op zondag 25 oktober 2026 één uur teruggaan, op zondag 28 maart 2027 weer een uur vooruit, op zondag 31 oktober 2027 weer terug, en zo verder. De Europese Commissie heeft geen nieuwe wetgevende stappen aangekondigd. Het Belgisch voorzitterschap deed in 2024 een voorzichtige poging om het dossier nieuw leven in te blazen; het bleef bij een informele rondvraag.

De meest waarschijnlijke aanleiding voor een doorbraak zou een lidstaat zijn die unilateraal stopt. Dat is juridisch mogelijk — de richtlijn verplicht alleen dat álle landen op dezelfde dag verzetten, niet dat ze allemaal verzetten — maar politiek riskant. Het zou betekenen dat één land buiten het pan-Europese ritme valt en, op z'n minst een halfjaar lang, een afwijkende tijd hanteert ten opzichte van zijn buren. Geen enkel land heeft daar tot nu toe trek in gehad.

Tot een Raadsbesluit blijft de afspraak dus zoals ze is. Tweemaal per jaar, om twee of drie uur 's nachts, op de laatste zondag van maart en oktober. Het is, om het kalm te zeggen, een opmerkelijk lange wachtkamer voor een dossier waarover een ruime meerderheid van burgers en parlementariërs al jaren een mening heeft. Of dat ooit verandert, hangt minder af van de wetenschap dan van een toevallige meerderheid in de Raad — die voorlopig niet in zicht is.